مقدمه: اندازه گیری کورتیزول بزاق، علی رغم اطمینان و ارزان بودن هنوز به صورت گسترده استفاده نمی شود. مفید بودن آن در بررسی فعالیت محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - آدرنال در موارد مختلف کلینیکی اثبات شده است. مراکز مختلفی هنوز در مقابل استفاده از این روش مقاومت می کنند. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط سطح سرمی و بزاقی هورمون کورتیزول با روش رادیو ایمونواسی (RIA) است.روش کار: این مطالعه توصیفی مقطعی از شهریور 1384 لغایت اسفند ماه 1384 بر 80 مراجعه کننده به آزمایشگاه بیمارستان قائم (عج) انجام شد. از 38 مرد و 42 زن با متوسط سن 46±16.5 سال با در نظر گرفتن شرایط ورود به مطالعه نمونه سرمی و بزاقی گرفته شد. نمونه های سرمی و بزاقی بین ساعت 8 تا 9 صبح جمع آوری شد. کورتیزول بزاق و کورتیزول تام سرمی به روش رادیوایمونواسی (RIA) اندازه گیری شد.نتایج: میانگین کورتیزول سرم 19.72±8.35 میکروگروم در دسی لیتر و میانگین کورتیزول بزاق 0.18±0.07 میکروگرم در دسی لیتر محاسبه شد. همبستگی معنی داری بین میانگین کورتیزول سرم و بزاق وجود دارد (0.003=p، r=0.35).نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که اندازه گیری کورتیزول بزاق با روش رادیوایمونواسی (RIA) می تواند جایگزین اندازه گیری تام سرمی این هورمون شود. چرا که اندازه گیری بزاقی این هورمون نشانه قسمت آزاد و از نظر بیولوژیک فعال این هورمون است و نیز روش ساده غیر تهاجمی و بدون استرس می باشد.

هدف پژوهش حاضر مطالعه آثار تنیدگی امتحانات نهایی بر تغییرات کورتیزول بزاقی در کودکان بوده است. بدین منظور 100 دانش آموز (50 پسر و 50 دختر) پایه پنجم دبستان از دو مدرسه در منطقه 5 آموزش و پرورش تهران انتخاب شدند و به سوالات سیاهه «اضطراب امتحان» و مقیاس «حرمت خود» پاسخ دادند. پس از اطمینان از سلامت جسمی و روانی آنها بر اساس پرونده بهداشتی و معاینات بالینی و موافقت والدین و مهار متغیرهای خواب، تغذیه، دارو و ورزش، نمونه های بزاقی آنها 5 بار یعنی بار اول یک هفته قبل از امتحانات نهایی و سه بار در طول امتحانات ریاضی، تاریخ و علوم و بار پنجم یک هفته پس از امتحانات در ساعات یکسانی گرفته شد. نمونه های بزاقی در آزمایشگاه با روش الیزا تحلیل شدند و میزان «کورتیزول بزاقی» آزمودنی ها بدست آمد. تحلیل نتایج با استفاده از تحلیل واریانس اندازه گیری های مکرر نشان داد که میزان کورتیزول در طول امتحانات نسبت به قبل و بعد از امتحانات به صورت معناداری (a=0.01) افزایش یافته است و از میان متغیرهای جنس، «اضطراب امتحان» و «حرمت خود» تنها تاثیر اضطراب امتحان (a=0.01) معنادار است یعنی میزان افزایش کورتیزول در دانش آموزان دارای اضطراب امتحان بالا، کمتر است.

سابقه و هدف: بیماریهای پریودنتال از شایع ترین بیماری های حفره دهان هستند. هدف از این تحقیق بررسی رابطه میزان کورتیزول بزاق با بیماری پریودنتیت متوسط تا شدید در مراجعه کنندگان به بخش تشخیص دانشکده دندانپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی تهران در سال 1390 بود.مواد و روش ها: این مطالعه از نوع مورد- شاهدی بود.30 بیمار مبتلا به پریودنتیت متوسط تا شدید به عنوان گروه مورد و 30 فرد سالم در گروه شاهد قرار گرفتند. این افراد به تست مقیاس بیمارستانی اضطراب و افسردگی (HAD Scale) پاسخ دادند، همچنین شاخص های پریودنتال از جمله کنترل پلاک (PI) عمق پاکت (PPD) و میزان ازدست رفتن چسبندگی کلینیکی (CAL) سنجیده شد. یک سی سی نمونه بزاق هر بیمار جمع آوری و میزان کورتیزول بزاق آن به روش ELISA بررسی گردید. بیماران در هر گروه از لحاظ عوامل مداخله گر مشابه سازی شدند و جهت بررسی یافته ها از آزمون کای دو و odd’s Ratio استفاده شد. رابطه بین نتایج تست HAD و میزان کورتیزول بزاقی با استفاده از ضریب همبستگی Pearson بررسی شد.یافته ها: میزان سن در گروه مورد 41.77±7.92 و در گروه شاهد 40.73±7.94 بود. میزان امتیاز آزمون HAD در گروه مورد 14.07±6.10 و در گروه شاهد 11.27±4.24 بود و ارتباطی بین وضعیت استرس- افسردگی با میزان کورتیزول مشاهد نشد. (p<0.7) و (r=0.01). نقطه برش میزان کورتیزول بزاقی با روش منحنی ROC به میزان 5.7 نانو گرم بر میلی لیتر بدست آمد. 17 نفر (56.7 درصد) از افراد گروه مورد و 4 نفر (13.3 درصد) از گروه شاهد کورتیزول بزاقی بیش از نقطه برش داشتند و تفاوت بین دو گروه معنی دار نبود. (P<0.0005).نتیجه گیری: بنظر می رسد بین میزان کورتیزول بزاقی و بیماری پریودنتیت متوسط تا شدید ارتباط وجود دارد، تحقیقات همگروهی و یا تجربی در این زمینه توصیه می شود.

اهداف: پاسخ هورمون ها به رقابت و ارتباط آنها با مسابقات ورزشی، در مردان به طور گسترده و در زنان ورزشکار به میزان کمتر بررسی شده است. جزء جدایی ناپذیر هر مسابقه ورزشی استرس ناشی از رقابت است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تغییرات دهیدرواپی اندروسترون (DHEA) و کورتیزول بزاقی به رقابت در دختران والیبالیست انجام شد.روش ها: این مطالعه کوهورت در سال 1389 روی 10 دختر والیبالیست عضو یکی از تیم های شرکت کننده در مسابقات منطقه سه دانشگاه آزاد اسلامی که با نمونه گیری هدفمند در دسترس انتخاب شدند، انجام شد. نمونه های بزاقی نیم ساعت و پنج دقیقه قبل از شروع مسابقه، بین ست دوم و سوم، بلافاصله و نیم ساعت بعد از پایان دو مسابقه والیبال جمع آوری شد. غلظت DHEA و کورتیزول بزاقی به صورت دوپلیکیت و با استفاده از روش الایزا تعیین شد. از تحلیل واریانس یک طرفه با اندازه گیری های مکرر به کمک نرم افزار SPSS 16 برای تحلیل داده ها استفاده شد.یافته ها: تفاوت معنی داری در غلظت DHEA و کورتیزول بزاقی مشاهده نشد (p>0.05).نتیجه گیری: شرکت در رقابت والیبال غیرحرفه ای تاثیری بر میزان DHEA بزاقی ندارد. بازیکنان والیبال آماتور بیشترین تغییرات غلظت کورتیزول بزاق در طول یک مسابقه منجر به باخت را در بین مسابقه تجربه می کنند. شاید بتوان گفت که غلظت کورتیزول بزاق ورزشکاران آماتور در بین مسابقه والیبال، در بازنده ها نسبت به برنده ها افزایش می یابد.

سابقه و هدف: لیکن پلان یک بیماری التهابی پوستی- مخاطی مزمن با اتیولوژی نامشخص است. با توجه به اهمیت مطالعات اتیولوژیک هدف از این پژوهش، مقایسه سطح اضطراب و نشانگرهای بزاقی استرس از جمله سطح کورتیزول و IgA بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی با افراد سالم بود.مواد و روش ها: دراین مطالعه مورد شاهدی تعداد 46 بیمار دارای لیکن پلان دهانی و 46 فرد بدون لیکن پلان دهانی در گروه کنترل با سن و جنس مشابه شرکت داشتند. سطح کورتیزول و IgA بزاق بوسیله روش ELISA بررسی و سطح اضطراب توسط پرسشنامه اضطراب آشکار و پنهان اشپیل برگر سنجیده شد. جهت مقایسه میزان استرس و اضطراب با آزمون Mann- U- whitney و Logistic regression استفاده شد. منحنی ROC برای متغیرهای پیش بینی کننده تهیه و حساسیت و ویژگی آنها تعیین شد.یافته ها: افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی 36 زن و 10 مرد با میانگین سنی47.1  سال بودند و گروه شاهد نیز از نظر سن و جنس همسان بودند. میزان کورتیزول بزاق3.42 نانومول در لیتر (CI%95, 2.69-4.14) و سطح 191.59sIgA نانومول در لیتر (CI%95, 155.19-227.97) تعیین شد که در بیماران گروه مورد نسبت به گروه کنترل اختلاف آماری معنی داری مشاهده شد (P<0.0001). هیچ اختلاف معنی داری از نظر سطح اضطراب آشکار (42.95) و اضطراب پنهان (47.67) بین دو گروه مشاهده نشد (P<0.4) و (P<0.5). نقطه برش کورتیزول بزاقی در لیکن پلان دهانی 1.6 نانومول در لیتر و برای 296.15sIgA تعیین شد. سطح زیر منحنی برای کورتیزول بزاقی 0.851 و sIgA، 0.797 تعیین شد. به ازای افزایش 1 واحد کورتیزول و به ازای کاهش یک واحد در سطح sIgA شانس ابتلا به بیماری به ترتیب 5.9 و 0.9 برابر افزایش می یابد.نتیجه گیری: به نظر می رسد که میزان سطح کورتیزول و IgA بزاقی به با بروز بیماری لیکن پلان دهانی ارتباط داشته و احتمالا می توان آن را شاخص احتمالی در ایجاد و یا پیشرفت ضایعات OLP دانست.

1زمینه و اهداف:   هدف بررسی رابطه بین کورتیزول بزاقی و تعداد زنده استرپتوکوک موتانس در مصرف کنندگان مواد بود. مواد و روش کار:   مطالعه از تاریخ 1/3/2022 لغایت 15/5/2022 آغاز شد. این مطالعه شامل 86 شرکت کننده بین 17 تا 30 سال بود. آنها به طور مساوی به دو گروه تقسیم شدند. موارد (n=43) و شاهد (n=43). تمامی شرکت کنندگان با استفاده از تست خط دارویی ادرار مورد بررسی قرار گرفتند تا نتایج مثبت و منفی برای شرکت کننده تایید شود. بزاق جمع آوری و به مدت 10 دقیقه در دمای 3000 سانتریفیوژ شد و مایع رویی در انجماد عمیق (20-درجه سانتیگراد) نگهداری شد که برای تخمین سطح کورتیزول بزاق با استفاده از دستگاه کباس استفاده شد. در حالی که شمارش واحد تشکیل کلنی (CFU/ml) باکتری استرپتوکوک موتانس به روش شناسایی و کشت انجام شد. یافته ها:   مصرف کنندگان مواد مخدر در مقایسه با گروه کنترل غلظت کورتیزول بزاق به طور معنی داری بالاتری داشتند. علاوه بر این، موارد همبستگی مثبتی بین سطوح کورتیزول بزاقی با استرپتوکوک موتانس نشان دادند. در مقابل، گروه کنترل رابطه منفی و غیر معناداری را نشان دادند. نتیجه گیری:   داده های مطالعه حاضر نشان دهنده غلظت بالاتر کورتیزول بزاقی مرتبط با افزایش تعداد استرپتوکوک های موتانس در مقایسه با گروه کنترل بود

مقدمه: فعالیت شدید ورزشی موجب اختلال موقت عملکرد ایمنی می شود. با این حال، مطالعات اندکی اثر ورزش های رقابتی شدید را بر متغیرهای ایمنی- غددی بررسی کرده اند. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر رقابت ورزشی بر میزان ایمونوگلوبولین A (sIgA)، کورتیزول بزاقی و رابطه تغییرات بین آن ها در کاراته کاران نوجوان اجرا شد.مواد و روش ها: 10 پسر کاراته کار با میانگین سن 13.1±0.9 سال، وزن 58±9.7، کیلوگرم و نمایه توده بدن 20.3±2.4 کیلوگرم بر متر مربع که به مسابقه پایانی قهرمانی استان ایلام راه یافته بودند، به عنوان آزمودنی های این پژوهش انتخاب شدند. نمونه های بزاقی تحریک نشده جهت اندازه گیری میزان sIgA و کورتیزول به روش الایزا پیش، بلافاصله و دو ساعت پس از رقابت جمع آوری شدند. برای تجزیه و تحلیل آماری داده ها از آزمون شاپیرو-ویلک، تحلیل واریانس (ANOVA) با اندازه گیری مکرر، آزمون تعقیبی بن فرونی و ضریب همبستگی پیرسون با سطح معنی داری P<0.05 استفاده شد.یافته های پژوهش: میزان IgA بزاقی کاراته کاران نوجوان بلافاصله پس از رقابت نسبت به پیش از آن کاهش معنی دار (P=0.002) و دو ساعت پس از رقابت نسبت به بلافاصله پس از رقابت به طور معنی داری افزایش (P=0.04) یافت. هم چنین، غلظت کورتیزول بزاقی کاراته- کاران نوجوان بلافاصله (P=0.004) و دو ساعت (P=0.038) پس از رقابت نسبت به پیش از رقابت افزایش معنی داری داشت. هم چنین، بین تغییرات غلظت sIgA و کورتیزول بلافاصله (P=0.16, r=-0.47) و دو ساعت (P=0.22, r=-0.36) پس از رقابت رابطه معنی داری وجود نداشت.بحث و نتیجه گیری: این نتایج نشان داد، رقابت رسمی کاراته با تحریک محور هیپوتالاموسی هیپوفیزی کلیوی سبب افزایش مقادیر کورتیزول و کاهش غلظت IgA بزاقی کاراته کاران نوجوان شد. می توان گفت، شرکت در رقابت کاراته با تضعیف سیسیتم ایمنی مخاطی احتمال بروز ابتلا به عفونت مجاری تنفسی فوقانی را افزایش می دهد. بنابراین، استفاده از روش های مراقبتی جهت به حداقل رساندن تماس با عوامل بیماری زا یا کاهش بار تمرینی ورزشکاران ضروری به نظر می رسد.

هدف تحقیق حاضر، بررسی پاسخ IgA و کورتیزول بزاقی به افزایش جلسات تمرینهای ژیمناستیک در روز بود. در این تحقیق، 11 ژیمناست دختر نخبه با میانگین سنی 2 11± سال و قد 11 145± سانتی متر و وزن 8 34± کیلوگرم، تمرینهای منتخب و کنترل شده ژیمناستیک را در 2 مرحله اجرا کردند. مرحله اول، شامل یک جلسه تمرین در روز در ساعت 6 تا 8 عصر و مرحله دوم دو جلسه تمرین روزانه بود که نوبت اول ساعت 8.5 تا 10.5 صبح و جلسه دوم 6 تا 8 عصر انجام شد. نمونه گیریهای بزاقی نیز در 3 مرحله قبل، بلافاصله و دو ساعت پس از فعالیت انجام شد. IgA به روش نفلومتری و کورتیزول به روش الایزا اندازه گیری شدند. از آزمون آماری ANOVA برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد. غلظت IgA پس از دو جلسه تمرین روزانه تغییر معناداری نداشت (P>0.5)، اما غلظت کورتیزول افزایش یافت (P<0.05). همچنین، همبستگی معناداری بین Ig و کورتیزول مشاهده نشد. نتایج این تحقیق نشان می دهند که تغییر غلظت IgA و نه کورتیزول، متاثر از افزایش حجم تمرین نیست.

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی هشت هفته آموزش راهبردهای شناختی-رفتاری بر سطح کورتیزول بزاقی ورزشکاران مبتدی دو ومیدانی با پیگیری سه ماهه بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی و طرح پیش آزمون-پس آزمون-پیگیری بود. 20 دونده استقامت مرد نوجوان با دامنه سنی 18-16 سال، به طور تصادفی در دو گروه آموزش راهبردهای شناختی-رفتاری و کنترل قرار گرفتند. پروتکل مداخله گروه آزمایش شامل 8 جلسه و تکلیف خانگی روزانه به کمک روانشناس بالینی متخصص انجام شد. داده های پژوهش با استفاده از آزمون آماری تحلیل واریانس مرکب تجزیه و تحلیل شد. نتایج پژوهش نشان داد آموزش راهبردهای شناختی-رفتاری منجر به کاهش غلظت کورتیزول بزاقی مراحل پس آزمون و پیگیری در گروه آزمایش گردید. بر اساس یافته ها پیشنهاد می گردد آموزش راهبردهای شناختی-رفتاری به عنوان یک روش موثر در کاهش سطح کورتیزول بزاقی ورزشکاران مبتدی دو و میدانی مورد استفاده قرار گیرد.

هدف از تحقیق حاضر، تعیین تاثیر رقابت رسمی فوتبال بر غلظت کورتیزول، تستوسترون و ایمونوگلوبولین A بزاقی بازیکنان مرد بود. به این منظور، 14 بازیکن ثابت با میانگین سنی 4.3±28.24 سال به طور مساوی از دو تیم رو در رو در جام حذفی سال 1388 انتخاب شدند. نمونه های بزاقی در زمان استراحت و بلافاصله بعد از نیمه اول، قبل از نیمه دوم و بعد از نیمه دوم گردآوری و مقادیر مربوط به غلظت کورتیزول و تستوسترون با استفاده از روش رادیوایمنواسی و غلظت ایمونوگلوبولین A با استفاده از روش نفلومتری تعیین شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره با اندازه گیری مکرر و t جفت شده در سطح P£0.05 صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که اثر اصلی مسابقه فوتبال بر تغییرات غلظت کورتیزول، تستوسترون و ایمونوگلوبولین A بزاقی بازیکنان مرد معنی دار است (P<0.001). این یافته ها پیشنهاد می کند که رقابت رسمی فوتبال ممکن است به کاهش غلظت ایمنوگلوبولین A در بازیکنان مرد منجر شود و بازیکنان را در معرض ابتلا به عفونت مجاری تنفس فوقانی قرار دهد.